بحث هایی در اندیشه های مولانا .... جلسه ی دوم

سلام :

       ادامه ی بحث قبلی .... تا بیت 909  رو خدمت شما عرض کردم که نخجیران برای اینکه شیر را از تلاش و کوشش باز بدارند از در دوستی وارد شدند و گفتند که درست است که شما تجارب ناخوشایندی از گذشته داری که باعث میشود برای آینده ات جانب احتیاط و خذر را رعایت کنی ولی آگاه باش که احتیاط و دور اندیشی در برابر خواست خدا و قضا و قدر الهی راه بجایی نمیبرد :

      جمله گفتند ای خکیم با خبر        الحذر دع ! لیس یغنی عن قدر

     حالا توجیه شان چه بود ؟ این بود که بیت 909 :

     در حذر شوریدن شور و شر است       رو توکل کن ! توکل بهتر است !

تو که قادر به مقابله با خواست خدا نیستی و خدا هرکاری بخواهد میکند پس تسلیم باش و بجای ستیز و احساس عاقلی برو و توکل کن توکل برای تو بهتر است ! ..... حالا قبل از اینکه معنای توکل را باز کنم لازمه که این بحث رو اینجا اشاره ای بکنم در قدیم کسانی که معتقد به جبر بودند باورشون این بود که هرچه هست خواست خداست و رفتار ما و خواست ما هیچ تاثیری در برنامه ای که خداوند تدارک دیده را ندارد البته این باور اینها ملهم از آیات قرآن هست که مثلا لارطب و لا یابس الا فی کتاب مبین ! ( سوره انعام 59 ) یعنی هیچ رطوبت یا هیچ خشکی ای نیست الا اینکه در کتاب خدا بیان شده و ثبت است یا این آیات که مثلا ان الله یفعل ما یرید ( حج 14)  .... این نکته را خدمت شما همین جا عرض کنم که در بیانات قرآن اینطور آمده که همه ی حوادث عالم در لوح محفوظ ثبت است یعنی برنامه ی خداوند برای هستی از ازل تا ابد در لوح محفوظ ثبت شده و همین مسئله باعث شده عده ای جبری بشوند یعنی بگویند بله خب وقتی خدا همه ی کارها و برنامه ها را به خواست خودش انجام میدهد پس تلاش و کوشش ما بازیه بیهوده است ! ما کاره ای نیستیم پس بگذاریم خدا هرکاری خواست بکند ما فقط نظاره گریم ! شاید اوج این بحث ها زمان غزالی و خیام درگرفت و نتیجه ی این بحث ها را در رباعیات خیام شاهدیم که عملا خیام مثلا اینطور میگه که :

     بر من قلم قضا چو بی من رانند

                                                   پس نیک و بدش زم چرا میدانند ؟

     دی بی من و امروز چو دی بی من و تو 

                                                   فردا به چه حجت ام به داور خوانند ؟

یا این سخن او که :

      بر لوح نشان بودنی ها بوده است

                                          پیوسته قلم ز نیک و بد فرسوده است

      در روز ازل هر آن هرچه بایست بداد

                                           غم خوردن و کوشیدن ما بیهوده است !

که خب البته چنین باوری برای خیام نوعی فرهنگ لذت طلبی و خوشباشی بهمراه آورد که :

        می خوردن و شاد بودن آیین من است

                                  فارغ بودن ز کفر و دین  دین من است

        گفتم به عروس دهر کابین تو چیست

                                 گفتا دل خرم تو کابین من است

/ 2 نظر / 20 بازدید
ناهید

منتظرم بر ادامه ی بحث [گل]

م.ر

با سلام وتشکر از تدوین وجمع بندی اشعار مثنوی بحث توکل در مثنوی به من یاد داد که انسان بین جبر واختیار است که نه تلاش را از انسان میگیرد و نه امید را در مطمئن ترین شرایط نتیجه قابل بیش بینی نیست چون زمام امور دست کس دیگری است ودعا شرطی است که خوش بینی شرایط را برای ما ایجاد می کند وغرور تندیس بیگانه ایست که هر قانونی را بر هم می زند